မြန်မာဂျီအေပီ GAP

MYANMAR GAP Protocol နှင့် မြန်မာ-ဆန်စပါးဂျီအေပီ MYANMAR Rice GAP Guideline

မြန်မာ  GAP – Protocol

မြန်မာ GAP သည် အစားအစာများ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန်၊ ထုတ်ကုန် အရည်အသွေး ကောင်းမွန်စေရန်၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန်နှင့် လုပ်သားများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဘဝ သာယာဝပြောရေးတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဆောင်ရွက်သော စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်ကောင်းများ ဖြစ်ပါသည်။  မြန်မာ GAP ဆောင်ရွက်နည်းစနစ်သည် သီးနှံများစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်စဉ်၊ ရိတ်သိမ်းစဉ်နှင့် ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ကိုင်တွယ်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သော ထွက်ကုန်များ အန္တရာယ်ဖြစ်စေမှု လျော့နည်းနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

မြန်မာ GAP ဆောင်ရွက်နည်းစနစ်များသည် တစ်ဦးချင်း(သို့) အဖွဲ့အစည်းများအနေနှင့် GAP နည်းစနစ်နှင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်၍ စို်က်ပျိုးထုတ်လုပ်သော ထွက်ကုန်များ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းပြီး အရည်အသွေးကောင်းမွန်ကာ စီးပွားရေး တွက်ခြေကိုက်မည့် နည်းစနစ်များဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ GAP နည်းစနစ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်လိုက်သောထုတ်ကုန်များ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းကြောင်း ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် နောက်ကြောင်းပြန် စစ်ဆေးခံနိုင်ရမည်။

မြန်မာ GAP ဆောင်ရွက်နည်းစနစ်သည် ASEAN GAP၊ GlOBAL GAP တို့ကို အခြေခံပြီး သီးနှံ များဘေးအန္တရာယ်ကင်းစွာ ထုတ်လုပ်နိုင်၍ မြန်မာနိုင်ငံသာမက ၊ အာဆီယံဒေသများနှင့် နိုင်ငံတကာ သို့တင်ပို့ရောင်းချနိုင်စေရန် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် နည်းစနစ်ကောင်းများ ဖြစ်ပါသည်။ သို့ပါ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်ကောင်းများ (မြန်မာ GAP) လိုက်နာဆောင်ရွက် ရမည့် နည်းလမ်းကောင်းများကို သတ်မှတ် ကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့်အချက်များ

၁။        စိုက်ပျိုးမည့်မြေနေရာရွေးချယ်ခြင်း- စိုက်ပျိုးမြေနှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိမြေသည် ဓာတုနှင့် ဇီဝဆိုင်ရာအန္တရာယ်ရှိသည့် မြေနေရာ မဖြစ်စေရ။စိုက်ကွင်းမြေပုံနှင့် မှတ််တမ်း   ထားရှိရမည်။

၂။         ရေ  – စိုက်ပျိုးရာတွင် အသုံးပြုမည့် ရေအရည်အသွေးကို ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးရမည်။   မွေးမြူရေးဇုန်၊ဆေးရုံ၊စက်ရုံများမှ ဖြတ်သန်းလာသောရေ၊ မြူနီစပါယ် စွန့်ပစ်ရေနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့်ရေများကို အသုံးမပြုရ။ (ရေဆိုးရေညစ်များကို ပြန်လည်စီရင်၍ အသုံးပြုလျှင် WHO Guideline အရလိုက်နာ အသုံးပြုရန်။)

၃။        မျိုးစေ့/ပျိုးပင် – ရေမြေဒေသနှင့်ကိုက်ညီပြီး ပိုးမွှားရောဂါ ကင်းစင်သည့် အရည်အသွေးကောင်း မျိုးများကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးရမည်။ စိုက်ပျိုးမည့် မျိုးစေ့၊ပျိုးပင်နှင့် မျိုးပွားအစိတ်အပိုင်းများ ရရှိသည့်နေရာ၊ ရရှိသည့်အရေအတွက်နှင့် ရရှိသည့်နေ့စွဲတို့ကို မှတ်တမ်းတင် ထားရှိရမည်။

၄။        မြေသြဇာနှင့်မြေဆီလွှာဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများ –     စိုက်ပျိုးသည့် သီးနှံ တစ်ခုချင်းအတွက် အသုံးပြုသည့် မြေသြဇာ(သို့မဟုတ်)မြေဆီလွှာဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများတွင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေ သော ဓာတုနှင့်ဇီဝဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများပါဝင်ခြင်း မရှိစေရ။သဘာဝမြေသြဇာများအား    ကောင်းစွာ ဆွေးမြေ့အောင် ဆောင်ရွက်ပြီးမှ အသုံးပြုရမည်။ မြေသြဇာ(သို့မဟုတ်) မြေဆီလွှာ ဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများ  ရောနှေခြင်းနှင့်သိုလှောင်ခြင်း၊ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ဆွေးမြေ့ စေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို မြေနှင့်ရေ အရင်းအမြစ်သန့်ရှင်းမှု ထိခိုက်စေသောနေရာ များတွင် မပြုလုပ်ရ။မြေသြဇာ(သို့မဟုတ်)မြေဆီလွှာဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူသုံးစွဲရာတွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင် ထားသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်ရမည့်အပြင် မှတ်တမ်းများထားရမည်။

၅။        စိုက်ပျိုးရေးသုံးဓါတုဆေးများနှင့် အခြားဓါတုပစ္စည်းများ – ဓါတုဆေးများ အသုံးပြုမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်စေရန် ဘက်စုံ ပိုးမွှား ကာကွယ်ရေး နည်းစနစ်များကို အသုံးပြုရမည်။ ပိုးသတ်ဆေးဥပဒေ၊ မြေသြဇာဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများနှင့်အညီ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုများ မဖြစ်စေရေး အထူးဂရုပြုရမည်။ ဓါတုဆေးများကိုအသုံးပြုရန် လိုအပ်ပါက တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဓါတုဆေးများကို သာ အသုံးပြု ရမည်။ ဆေးဖျန်းပြီးနောက် မရိတ်သိမ်းမီ စောင့်ဆိုင်းရမည့် ကာလအပိုင်းအခြားကို တိတိကျကျ လိုက်နာရမည်။ ပိုးသတ်ဆေး စနစ်တကျကိုင်တွယ် သုံးစွဲနည်းများကို သိရှိ နားလည်ထားရမည်။ ဓါတုဆေးများ ဝယ်ယူ၊ သိုလှောင်၊ သုံးစွဲမှု၊ အသုံးချမှုနှင့် စွန့်ပစ်မှုတို့ကို စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်၍ မှတ်တမ်းများ ထားရှိရမည်။ လောင်စာဆီ၊ ချောဆီနှင့် အခြားသော စိုက်ပျိုးရေးသုံး မဟုတ်သည့် ဓါတုဆေးများကို သီးနှံများညစ်ညမ်းမှု အန္တရာယ် အနည်းဆုံး ဖြစ်စေရန် ကိုင်တွယ် အသုံးပြုခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်။

၆။        အပင်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း – သီးနှံအလိုက် နည်းလမ်းမှန််ကန်စွာ ပြုစုစောင့်ရှောက် ဆောင်ရွက်ရမည်။

၇။        စိုက်ပျိုးရေးနှင့်အခြား ဆက်စပ်ပစ္စည်းကိရိယာများ – ထွက်ကုန်သီးနှံအတွက် အသုံးပြုသော ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ သိုလှောင်ပစ္စည်းများနှင့် အခြားပစ္စည်းများသည် သန့်ရှင်းပြီး ထွက်ကုန် သီးနှံကို ညစ်ညမ်းမှု မရှိစေရ။ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတုဆေးများနှင့် အခြား အန္တရာယ်ဖြစ်စေ သည့်အရာများ အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းများကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားရမည်။ ၎င်းပစ္စည်းများဖြင့် ထွက်ကုန်များ ထည့်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း မပြုရ။

၈။        ရိတ်သိမ်းခြင်းနှင့် ထွက်ကုန်ပြုပြင်ခြင်း –           သီးနှံများကို မှန်ကန်သော ရင့်မှည့်မှုရှိသည့် အချိန်တွင် သင့်တော်သည့် နည်းစနစ်ဖြင့်  ခူးဆွတ်ရိတ်သိမ်းရမည်။ ရိတ်သိမ်းပြီး ထွက်ကုန် သီးနှံများကို မြေကြီး (သို့မဟုတ်) ကိုင်တွယ် ထုပ်ပိုးသည့်ကြမ်းပြင် (သို့မဟုတ်) သိုလှောင် သည့် နေရာကြမ်းခင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းမရှိအောင် သန့်ရှင်းသော အခင်း/ ပစ္စည်းပေါ် တွင် ထားရှိရမည်။ ဆေးကြောသန့်စင်ရန် လိုအပ်သော အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းများအတွက် အသုံးပြုသော ရေသည် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရမည်။

၉။        သိုလှောင်ခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း – ထွက်ကုန်များကို ဓါတု၊ဇီဝနှင့် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းမှု အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် သီးခြားခွဲ၍ သိုလှောင်ခြင်း၊ သယ်ဆောင်ခြင်း ပြုလုပ်ရမည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်မည့် ယာဉ်များကို အသုံးမပြုမီ သန့်ရှင်းမှု၊ ဓါတုဆေးဖိတ်စင်မှု၊ အခြားပစ္စည်းများနှင့် ပိုးမွှားကျရောက်မှု ရှိ/မရှိ ကို စစ်ဆေးရမည်။

၁၀။      အဆောက်အဦများဆောက်လုပ်ထားခြင်း –         ထွက်ကုန်များအားထုပ်ပိုးခြင်း၊ ကိုင်တွယ် ပြုပြင်ခြင်းနှင့် သိုလှောင်ထားရှိခြင်းတို့တွင် ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်မှုနည်းပါးစေရန် သီးသန့် အဆောက်အဦများ တည်ဆောက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) သီးသန့်နေရာများ သတ်မှတ်ရမည်။ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းပေးရမည်။ လောင်စာဆီ၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် မြေသြဇာများ၊ လယ်ယာသုံး ကိရိယာများ အပါအဝင် အခြားပစ္စည်းများနှင့်ထွက်ကုန်များကို ရောနှော သိုလှောင်ခြင်း မပြုရ။

၁၁။      တိရစ္ဆာန်နှင့် ဖျက်ပိုးများထိန်းချုပ်ခြင်း –            အိမ်မွေးနှင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး တိရစ္ဆာန်များကို ရိတ်သိမ်း၊ ထုပ်ပိုး၊ သိုလှောင်သည့် နေရာများတွင် မရှိစေရ။

၁၂။      အထောက်အထားနှင့် မှတ်တမ်းများ – ထုတ်လုပ်သူသည် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာအလေ့အကျင့် ကောင်းများနှင့် ပတ်သတ်သည့် မှတ်တမ်းများကို အနည်းဆုံး(၂)နှစ်  သိမ်းဆည်းထာားရမည်။ လက်ရှိဆောင်ရွက်နေသည့် လုပ်ငန်းအတွက် သတ်မှတ် မှတ်တမ်းပုံစံတွင် မှတ်တမ်းရေးသွင်း ထားရမည်။

၁၃။      နောက်ကြောင်းပြန်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခြင်း – သီးနှံစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည့် နေရာအား နောက်ကြောင်းပြန််စစ်ဆေးနိုင်ရန် အတွက် ထုပ်ပိုးပစ္စည်းများ အပေါ်တွင် သိသာထင်ရှားသည့် အမှတ်အသား ပြုလုပ်ထားရှိရမည်။ သီးနှံထွက်ကုန်ပစ္စည်း တစ်ခုခြားစီ အတွက် တင်ပို့သည့်နေရာနှင့် ရက်စွဲတို့ကို မှတ်တမ်း ထားရှိရမည်။

၁၄။      သင်တန်း – ထုတ်လုပ်သူနှင့် လုပ်သားများအား မိမိတို့ဆောင်ရွက်နေသည့် လုပ်ငန်းနယ်ပယ် အလိုက် ကျွမ်းကျင်မှုနည်းပညာများရရှိစေရန် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာအလေ့အကျင့်ကောင်း သင်တန်များ တက်ရောက်ထားရမည်။

၁၅။      ဆောင်ရွက်ကျင့်သုံးမှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း- ထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် ကျင့်သုံးနေ သည့် နည်းလမ်းများအား မှန်မှန်ကန်ကန် ဆောင်ရွက်ကြောင်း သေချာစေရန် လုပ်ငန်း အားလုံးကို အနည်းဆုံးတစ်နှစ် တစ်ကြိမ် ပြန်လည်စစ်ဆေးရမည်။တိုင်ကြားချက်များရှိပါက တာဝန်ယူ ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤဆောင်ရွက်မှုများ အတွက် မှတ်တမ်းများထိန်းသိမ်းထား ရှိရမည်။

၁၆။      တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လုပ်သားများဘဝသာယာဝပြောရေး – လုပ်ငန်းခွင်ရှိသိသာ ထင်ရှားသော နေရာများတွင် တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပတ်သတ်သည့် ညွှန်ကြားချက် များကို ရေးသေားပြသထားရမည် (သို့မဟုတ်) လုပ်သားများ သိရှိအောင် ဖြန့်ဝေပေးရမည်။ မိလ္လာရေနှင့် စွန့်ပစ် အညစ်အကြေး ရေများကို အန္တရာယ်မရှိအောင် ဂရုတစိုက် စွန့်ပစ်ရမည်။ လုပ်သားများကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဘဝ သယာဝပြောရေး အလေးထား ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။